Wsparcie żywieniowe u osób starszych – jak uniknąć pogłębienia niedożywienia u seniorów?

Wsparcie żywieniowe u osób starszych

Niedożywienie osób starszych to poważny problem zdrowotny, który może nieść ze sobą daleko idące konsekwencje dla ogólnego stanu zdrowia i jakości życia. Osłabiony apetyt, stosowane leki czy trudności ze spożywaniem posiłków często stają na drodze do prawidłowo zbilansowanej diety. Niedożywienie nie jest jednak nieuchronnym elementem starzenia się. Sprawdź, jakie objawy powinny wzbudzać niepokój i jak dzięki prostym zmianom w codziennym jadłospisie wspierać utrzymanie dobrego zdrowia i samopoczucia.

Dlaczego osoby starsze są szczególnie narażone na niedożywienie?

Częstość występowania niedożywienia gwałtownie wzrasta wśród osób starszych, zwłaszcza po ukończeniu 75. roku życia. Wynika to przede wszystkim z nakładania się wielu czynników ryzyka. Należą do nich zmiany związane ze starzeniem się organizmu, pogorszenie stanu psychicznego, współwystępowanie kilku chorób przewlekłych oraz trudna sytuacja społeczna lub ekonomiczna.

Według ogólnopolskiego badania PolSenior2, aż jedna czwarta starszych mieszkańców Polski charakteryzuje się nieprawidłowym stanem odżywienia. Problem może długo pozostawać niezauważony zarówno przez seniora, jak i jego bliskich.

Zmniejszony apetyt i zaburzenia smaku

Wraz z wiekiem wiele osób starszych zaczyna odczuwać naturalny spadek apetytu. Zjawisko to, nazywane zmniejszeniem apetytu związanym z wiekiem, może prowadzić do ograniczenia ilości spożywanego jedzenia. To częsty problem, który dotyka około 20-25% Europejczyków po 65. roku życia.

Skąd może wynikać brak apetytu? Z wiekiem nasze zmysły smaku i węchu ulegają osłabieniu, przez co jedzenie po prostu przestaje nam smakować. Dużą rolę odgrywa też stan jamy ustnej. Problemy z uzębieniem, często nasilające się przy chorobach takich, jak cukrzyca, sprawiają ból lub trudność przy gryzieniu. W efekcie seniorzy unikają wielu produktów, co osłabia ich odporność i otwiera drogę do częstszych infekcji, np. układu oddechowego.

Problemy z żuciem i połykaniem

Trudności z pogryzieniem produktów czy ból podczas jedzenia to częste powody, dla których rezygnujemy z wartościowych posiłków. W Polsce problem całkowitego braku uzębienia dotyczy niemal co trzeciej osoby starszej. Zły stan jamy ustnej i uzębienia to czynniki, które mogą powodować problemy z żuciem i nawracające infekcje dróg oddechowych. To sprawia, że w naszej diecie może brakować produktów dostarczających cennych składników odżywczych, np. białka.

Poważnym wyzwaniem są również zaburzenia połykania, z którymi mierzy się nawet do 33% seniorów. Objawiają się one dławieniem, krztuszeniem się lub zaleganiem pokarmu w gardle i jamie ustnej. Takie sytuacje mogą budzić lęk przed kolejnym kęsem. Właśnie dlatego tak ważne jest dostosowanie konsystencji dań do naszych aktualnych możliwości.

Choroby przewlekłe i codzienne przyjmowanie leków

Zmaganie się z długotrwałymi schorzeniami to codzienność wielu seniorów. Szacuje się, że ponad 80% osób w wieku powyżej 75 lat mierzy się z co najmniej jedną chorobą przewlekłą. Kiedy chorujemy, w naszym organizmie często toczy się stan zapalny, który wpływa na ryzyko rozwoju niedożywienia i może przyczyniać się do zmian apetytu.

Chorobom przewlekłym często towarzyszy również stosowanie wielu leków. W Polsce ponad połowa osób po 60. roku życia i aż 75% po 79. roku życia przyjmuje co najmniej pięć różnych leków dziennie. Konieczności zażywania garści tabletek – często tuż przed lub podczas śniadania czy kolacji – niejednokrotnie towarzyszy utrata apetytu. Co więcej, przyjmowanie już trzech leków dziennie może znacząco osłabiać odczuwanie smaku. Dodatkowo same leki, choć niezbędne w leczeniu, mogą zmniejszać odczuwanie głodu i wywoływać nudności, wpływając na ilość spożywanej żywności.

Samotność i czynniki psychologiczne

Nasz stan psychiczny ma ogromny, często niedoceniany wpływ na to, jak się odżywiamy. Z badań wynika, że to właśnie depresja, dotykająca w Polsce blisko co czwartego seniora, jest najsilniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju niedożywienia.

Równie ważny jest brak towarzystwa na co dzień. Mieszkając samotnie, ze względu na brak codziennego kontaktu z ludźmi, często tracimy apetyt i gorzej się odżywiamy. Okazuje się, że osoby starsze spożywające posiłki w towarzystwie innych zjadają znacznie więcej kalorii niż te jedzące w samotności. Zorganizowanie wspólnego obiadu z bliskimi czy opiekunami to najprostszy sposób na to, by dostarczyć organizmowi więcej energii i niezbędnych sił.

Ograniczona mobilność i trudności w przygotowywaniu posiłków

Z wiekiem codzienne, z pozoru proste czynności, mogą stawać się dla nas coraz większym wyzwaniem. Wyniki badania PolSenior2 pokazują, że niemal połowa osób starszych w Polsce odczuwa trudności związane ze schylaniem się czy kucaniem, a co trzecia osoba ma problem z podnoszeniem i dźwiganiem ciężkich przedmiotów.

Pogorszenie sprawności wzrokowej i ruchowej utrudnia samodzielne przyrządzanie posiłków. Trudności z przygotowaniem ciepłego posiłku lub brak sił na pracę w kuchni mogą prowadzić do uproszczenia diety. W efekcie jadłospis może stać się bardziej monotonny, ubogi w świeże owoce, warzywa oraz pełnowartościowe białko, zwiększając ryzyko niedożywienia. Niestety, tworzy to błędne koło: brak niezbędnych składników odżywczych w diecie sprawia, że tracimy jeszcze więcej sił, stajemy się słabsi i bardziej narażeni na groźne upadki czy złamania.

Objawy niedożywienia u seniora – na co zwrócić uwagę?

Niedożywienie u osób starszych, pomimo powszechnego występowania, często pozostaje nierozpoznawane. Organizm wysyła jednak wyraźne sygnały, na które my sami oraz nasi bliscy powinniśmy zwrócić szczególną uwagę:

  • Niezamierzona utrata masy ciała – każdy nieplanowany spadek masy ciała, który nie wynika z celowego odchudzania, jest poważnym sygnałem alarmowym. Jeżeli nie ważymy się regularnie, pierwszymi wskazówkami mogą być luźniej leżące ubrania czy zsuwająca się z palca biżuteria. Za niepokojący ubytek u osób w wieku powyżej 65. roku życia uznaje się utratę już od 5% masy ciała w ciągu 1-6 miesięcy.
  • Utrata siły mięśniowej – to bardzo często pierwszy wskaźnik pogorszenia stanu odżywienia. Możemy odczuć go jako słabszy uścisk dłoni przy powitaniu, narastającą trudność przy wchodzeniu po schodach, wolniejsze wstawanie z łóżka czy krzesła, a także szybkie męczenie się przy prostych czynnościach, które wcześniej nie sprawiały nam żadnego kłopotu. Konsekwencją osłabienia mogą być również częstsze upadki oraz potrzeba spania lub odpoczywania przez znaczną część dnia.
  • Pogorszenie nastroju i sprawności psychicznej, w tym apatia, rozdrażnienie, problemy z koncentracją, przewlekłe uczucie zmęczenia.
  • Osłabienie odporności – niedożywienie osłabia naturalne bariery obronne organizmu, co może mieć wpływ na powtarzające się infekcje.
  • Zmiany w wyglądzie skóry i paznokci – brak odpowiedniego odżywienia sprawia, że skóra staje się bardziej przesuszona i podatna na pękanie. Możemy również zauważyć, że wszelkie rany i drobne skaleczenia goją się wolniej, a na paznokciach pojawiają się widoczne zmiany, takie jak nierówności czy bruzdy.
  • Dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak zmieniony rytm wypróżnień i osłabiony apetyt.
  • Zmniejszona sprawność fizyczna.

Jeżeli zauważymy u siebie część ze wspomnianych objawów, może to oznaczać ryzyko niedożywienia. Warto porozmawiać o swoich obawach z lekarzem rodzinnym, szczególnie jeżeli zmagamy się z chorobą przewlekłą. Specjalista pomoże ustalić przyczynę problemu i wdrożyć odpowiednie leczenie lub wsparcie żywieniowe.

Otyłość a niedożywienie seniorów

Często sądzimy, że niedożywienie to problem, który z pewnością nie może dotyczyć osób z nadwagą lub otyłością. Okazuje się jednak, że nadmiar masy ciała również może być związany z niedożywieniem. W tym przypadku mówimy o otyłości sarkopenicznej, w której mamy do czynienia zarówno z utratą masy mięśniowej i siły (sarkopenia), jak i nadmiarem tkanki tłuszczowej (otyłość). Z tego powodu warto zachować szczególną czujność i zwrócić uwagę na każdą niewyjaśnioną i nieplanowaną utratę masy ciała.

Wsparcie żywieniowe u osób starszych – kluczowe zasady

Kiedy brakuje nam apetytu, a jedzenie sprawia szczególną trudność, bardzo ważnym krokiem jest dostosowanie jadłospisu do naszych aktualnych możliwości. Odpowiednie wsparcie żywieniowe nie polega jednak na zmuszaniu się do jedzenia dużych porcji, lecz na przemyślanym wzbogacaniu i modyfikowaniu codziennej diety.

Zwiększenie gęstości energetycznej posiłków

Kiedy apetyt słabnie, zmuszanie się do jedzenia dużych porcji budzi tylko niechęć i frustrację. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest wzbogacanie żywności, które pozwala zwiększyć spożycie energii i białka, bez powiększania objętości posiłków. Do codziennych potraw, takich jak zupy, purée, sosy czy owsianka, warto dodawać małe ilości produktów o wysokiej wartości odżywczej, np. oleje roślinne, jaja czy masło.

Do wzbogacania pokarmu można wykorzystywać również zleconą przez lekarza żywność medyczną (np. Resource Instant Protein, czyli skoncentrowane białko w proszku o neutralnym smaku). Można je łatwo wmieszać do ulubionego posiłku, nie zmieniając jego smaku, a jednocześnie ułatwiając dostarczenie organizmowi tego, czego akurat potrzebuje.

Odpowiednia podaż białka (zapobieganie sarkopenii)

Białko to jeden z podstawowych składników odżywczych, bez którego nasz organizm nie byłby w stanie prawidłowo funkcjonować. Sięganie po produkty bogate w białko, takie jak mięso, ryby, jaja, mleko i jogurty, a także nasiona roślin strączkowych (np. soczewica, soja, groch) pomaga utrzymać masę i siłę mięśniową, zmniejszając tym samym ryzyko rozwoju powszechnej wśród seniorów sarkopenii.

Co ważne, po 65. roku życia nasze zapotrzebowanie na białko rośnie. Według wytycznych, zdrowa osoba starsza powinna spożywać co najmniej 1-1,2 g białka na każdy kilogram masy ciała (dla osoby ważącej 70 kg to około 70-84 g dziennie). W przypadku chorób przewlekłych lub niedożywienia, potrzeby te mogą być jeszcze większe. Aby efektywnie budować lub utrzymywać masę mięśniową w starszym wieku, warto zadbać o spożywanie ok. 25-30 g wysokiej jakości białka z każdym posiłkiem. Cennym uzupełnieniem diety może być również wysokobiałkowa żywność medyczna, np. Resource Protein. Produkt ten dostarcza aż 18,8 g białka w jednym, poręcznym opakowaniu, do wyboru w 5 smakach.

Regularność i małe objętościowo posiłki

Regularne spożywanie mniejszych posiłków z przekąskami może być pomocne przy osłabionym apetycie i niechęci do jedzenia. Rozłożenie spożycia białka na kilka porcji wspiera lepsze kontrolowanie uczucia sytości i dostosowanie się do zmniejszonego apetytu.

Przekąski między głównymi posiłkami mogą pomóc w spożywaniu większej ilości pożywienia, wspierając jednocześnie odżywienie organizmu. Jakie zdrowe przekąski sprawdzą się najlepiej? Przede wszystkim małe i proste, które można łatwo jeść rękami, bez konieczności używania sztućców. Mogą być to kanapki, suszone owoce, świeże warzywa pokrojone w słupki podawane z hummusem czy świeże owoce w kawałkach.

Modyfikacja konsystencji przy problemach z połykaniem

W sytuacji, kiedy pojawiają się trudności z gryzieniem lub połykaniem, bardzo ważne jest dostosowanie konsystencji posiłków do naszych aktualnych możliwości. Aby zminimalizować ryzyko zadławienia, twardsze potrawy warto odpowiednio modyfikować, np. miksować na gładkie purée czy gęsty krem. Z kolei napoje można zagęścić, tak aby przypominały konsystencją nektar czy rzadki budyń.

Warto jednak pamiętać, że zmiksowane, papkowate dania często dostarczają nam mniej energii i cennych składników odżywczych. Właśnie dlatego tak istotne jest ich dodatkowe wzbogacanie (np. masłem, olejem czy białkiem w proszku).

Istotne znaczenie ma również sam sposób jedzenia. Aby posiłek był w pełni bezpieczny, pamiętajmy, aby spożywać go w wyprostowanej pozycji. Zadbajmy też o spokojną atmosferę, unikając pośpiechu i niepotrzebnych rozpraszaczy.

Nawodnienie

Odpowiednie nawodnienie, zwłaszcza w czasie choroby, jest tak samo ważne, jak dostarczanie organizmowi kalorii. Osoby w wieku starszym są szczególnie narażone na odwodnienie, ze względu na zmniejszoną wrażliwość na uczucie pragnienia. Okazuje się, że nawet co czwarta osoba starsza boryka się z tym problemem, wynikającym ze zbyt małego spożycia płynów. Aby temu zapobiec, warto zadbać o kilka prostych nawyków:

  • nie czekajmy na uczucie pragnienia – popijajmy płyny regularnie, małymi łykami, przez cały dzień, niezależnie od pragnienia,
  • zwróćmy uwagę na odpowiednią ilość – zgodnie z zaleceniami ekspertów Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN) dotyczącymi żywienia i nawodnienia seniorów, kobiety powinny spożywać co najmniej 1,6 l płynów dziennie, natomiast mężczyźni co najmniej 2 l (chyba że lekarz zaleci inaczej),
  • pijmy głównie między posiłkami, aby nie nasilać dodatkowo uczucia sytości,
  • wybierajmy to, co nam smakuje – nie musimy ograniczać się wyłącznie do wody; bardzo dobrze sprawdzi się również ulubiona herbata, kawa, soki owocowe, mleko i napoje mleczne, koktajle czy zupy.

Suplementacja u osób starszych – kiedy jest konieczna?

Codzienna dieta seniorów może okazać się niewystarczająca, aby w pełni pokryć zapotrzebowanie na wszystkie cenne składniki, w tym witaminy i składniki mineralne. Wraz z wiekiem dochodzi do wielu zmian w organizmie, które mogą prowadzić do pogorszenia się wchłaniania składników odżywczych, a przyjmowane codziennie leki mogą dodatkowo utrudniać przyswajanie ważnych substancji.

Suplementacja może okazać się potrzebna, kiedy badania laboratoryjne potwierdzą występowanie konkretnych niedoborów lub gdy z powodu osłabienia, chorób czy braku apetytu nasza codzienna dieta staje się zbyt monotonna. Wyrównanie tych braków jest kluczowe, aby zapobiegać niedokrwistości, chronić mięśnie przed utratą, a także wspierać stan odżywienia organizmu podczas choroby. Pamiętajmy jednak, że każda taka decyzja powinna być podejmowana w konsultacji z lekarzem.

Najczęstsze niedobory u seniorów

  • Witamina D – jej niedobór stwierdza się u ponad połowy seniorów, a wśród osób, które spędzają mało czasu na świeżym powietrzu, odsetek ten może sięgać aż 70%. Z wiekiem nasza skóra jest mniej efektywna w produkcji witaminy D pod wpływem słońca, a ograniczona mobilność sprawia, że rzadziej z niego korzystamy.
  • Witaminy C i E – ich braki dotyczą ok. 50% osób w starszym wieku, co wynika przede wszystkim ze zbyt małej ilości świeżych warzyw i owoców w codziennej diecie.
  • Witamina B12, kwas foliowy i żelazo – niedobory tych składników dotykają około 20% seniorów, zwłaszcza tych zmagających się z anemią, zaburzeniami trawienia oraz przyjmujących niektóre leki (np. metforminę).
  • Białko – ok. 40% seniorów nie zjada codziennie porcji mięsa czy ryb, a ponad 20% rzadziej niż dwa razy w tygodniu sięga po jajka czy nasiona roślin strączkowych. Niewystarczająca ilość tych kluczowych produktów w jadłospisie może sprzyjać osłabieniu mięśni i zwiększać ryzyko niedożywienia.
  • Cynk – niedobór tego składnika często towarzyszy cukrzycy, marskości wątroby i zażywaniu leków moczopędnych. Zbyt niski poziom cynku podejrzewa się przy braku apetytu, utracie masy ciała, trudnościach w gojeniu się ran, a także większej skłonności do infekcji.

Czy suplementacja osób starszych powinna być rutynowa?

Rutynowe przyjmowanie suplementów na własną rękę nie jest wskazane. Łatwo w ten sposób doprowadzić do przyjmowania zbyt dużej ilości preparatów, które mogą wchodzić w groźne interakcje z lekami stosowanymi na choroby przewlekłe, zwiększając ryzyko działań niepożądanych. Podstawą powinno być wykonanie zleconych przez lekarza badań, który w razie potrzeby dobierze odpowiednią suplementację lub wdroży właściwe wsparcie żywieniowe.

Doustne preparaty odżywcze – kiedy warto je włączyć?

Gdy z powodu choroby, osłabienia lub braku apetytu tradycyjne posiłki nie wystarczają do zaspokojenia potrzeb naszego organizmu, lekarz może zalecić stosowanie doustnych preparatów odżywczych (ONS). Są to specjalistyczne produkty, które w niewielkiej objętości (zazwyczaj małej buteleczki) dostarczają skoncentrowaną porcję energii oraz niezbędnych składników odżywczych, w tym białka, witamin i składników mineralnych. Ich zastosowanie może być wskazane, gdy:

  • stwierdzono u nas niedożywienie lub wysokie ryzyko jego rozwoju (np. na skutek niezamierzonej utraty masy ciała w ostatnich miesiącach),
  • sama zmiana diety i domowe wzbogacanie posiłków nie wystarcza w pokryciu potrzeb organizmu lub gotowanie przekracza nasze siły i możliwości,
  • wracamy do zdrowia po pobycie w szpitalu, operacji lub zmagamy się z przewlekłą chorobą (np. Przewlekłą Obturacyjną Chorobą Płuc (POChP), chorobą nowotworową), sarkopenią czy trudno gojącymi się ranami.

Zgodnie z wytycznymi ekspertów ESPEN, w przypadku seniorów dotkniętym niedożywieniem lub zagrożonych jego rozwojem, preparaty te powinny dostarczać co najmniej 400 kcal i 30 g białka na dobę.

Praktyczne wskazówki

O jakiej porze dnia najlepiej sięgać po żywność medyczną? Przede wszystkim wtedy, kiedy mamy na to największą ochotę. Może to być przekąska między posiłkami, rano po przebudzeniu lub tuż przed snem. Niektórzy wolą regularne popijanie niewielkich ilości preparatu przez cały dzień. Co ciekawe, żywność medyczną możemy również dodawać do ulubionych, domowych potraw.

Ważna zasada: przed otwarciem opakowanie należy dobrze wstrząsnąć, a sam preparat pić powoli, małymi łykami lub porcjami – wypicie całości powinno zająć nam co najmniej 30 minut.

Kiedy konieczna jest indywidualna opieka dietetyczna?

Sytuacja każdego chorego jest inna, a uniwersalne zasady zdrowego żywienia mogą okazać się niewystarczające, zwłaszcza w przypadku współwystępowania wielu schorzeń wymagających modyfikacji diety. Konsultacja z dietetykiem może okazać się konieczna, kiedy:

  • zmagamy się z kilkoma schorzeniami naraz, gdzie zalecenia żywieniowe mogą się wykluczać, co wymaga odpowiedniego zbilansowania jadłospisu przez doświadczonego specjalistę,
  • pojawiają się zaburzenia połykania lub dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (np. uporczywe nudności, wymioty, biegunki), które utrudniają prawidłowe żywienie,
  • nadal obserwujemy utratę masy ciała i siły, pomimo prób zmiany jadłospisu i stosowania zleconych przez lekarza preparatów odżywczych.

Dietetyk pomoże precyzyjnie obliczyć nasze zapotrzebowanie na energię i białko, dobierze odpowiednią konsystencję dań oraz ustali realny, dopasowany do naszych możliwości plan żywieniowy, który pozwoli skutecznie odbudować siły do walki z chorobą.

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosować pod kontrolą lekarza. Resource Instant Protein – do postępowania dietetycznego u pacjentów w stanach niedożywienia lub w przypadku ryzyka niedożywienia, u których może występować zwiększone zapotrzebowanie na białko. Resource Protein – do postępowania dietetycznego w stanach niedożywienia i/lub w przypadku ryzyka niedożywienia, któremu może towarzyszyć zwiększone zapotrzebowanie na białko.

Udostępnij artykuł:

Powrót do "Strefa wiedzy"

Polecane produkty

Piśmiennictwo:

  1. Królik PW, Rudnicka-Drożak E. Niedożywienie występujące u osób starszych. Forum Medycyny Rodzinnej. 2021;15(3):129–135.
  2. Ziętarska M, Małgorzewicz S. Postępowanie żywieniowe u osób starszych w podstawowej opiece zdrowotnej. Postępy Żywienia Klinicznego. 2024;19:20–25.
  3. Bogacka E. Żywienie osób starszych w praktyce lekarza rodzinnego. Lekarz POZ. 2018;4(6):511-517.
  4. Błędowski P, Grodzicki T, Mossakowska M, Zdrojewski T, red. PolSenior2 - Badanie poszczególnych obszarów stanu zdrowia osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem. 1 wyd. Gdański Uniwersytet Medyczny; 2021:1129.
  5. Besora-Moreno M, Llauradó E, Tarro L, Solà R. Social and Economic Factors and Malnutrition or the Risk of Malnutrition in the Elderly: A Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies. Nutrients. 2020;12(3):737.
  6. Babicki M, Mastalerz-Migas A, Gałązka-Sobotka M, Matras P, Mańkowska-Wierzbicka D. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN) oraz Polskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego w zakresie diagnostyki i leczenia niedożywienia w gabinecie lekarza POZ. Lekarz POZ 2024; 10(4): 203-217.
  7. Volkert D, Beck AM, Cederholm T, et al. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2022;41(4):958-989.
  8. Dent E, Wright ORL, Woo J, Hoogendijk EO. Malnutrition in older adults. Lancet. 2023;401(10380):951-966.
  9. Harris S, DePalma J, Barkoukis H. Protein and Aging: Practicalities and Practice. Nutrients. 2025; 17(15):2461.
  10. Burgos R, Bretón I, Cereda E, et al. ESPEN guideline clinical nutrition in neurology. Clin Nutr. 2018;37(1):354-396.
  11. Parkinson E, Hooper L, Fynn J, et al. Low-intake dehydration prevalence in non-hospitalised older adults: Systematic review and meta-analysis. Clin Nutr. 2023;42(8):1510-1520.
  12. Pence J, Davis A, Allen-Gregory E, Bloomer RJ. Hydration Strategies in Older Adults. Nutrients. 2025;17(14):2256.

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosować pod kontrolą lekarza. Resource 2.0, Resource 2.0+Fibre: Do postępowania dietetycznego w stanach niedożywienia i/lub w przypadku ryzyka niedożywienia. Resource Protein: Do postępowania dietetycznego w stanach niedożywienia i/lub w przypadku ryzyka niedożywienia, któremu może towarzyszyć zwiększone zapotrzebowanie na białko. Resource Diabet Plus: Do postępowania dietetycznego w przypadku niedożywienia lub ryzyka niedożywienia u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu glukozy. Resource Instant Protein: Do postępowania dietetycznego u pacjentów w stanach niedożywienia lub w przypadku ryzyka niedożywienia, u których może występować zwiększone zapotrzebowanie na białko. Resource Refresh: Do postępowania dietetycznego u pacjentów onkologicznych z zaburzeniami zmysłu smaku związanymi z radioterapią lub chemioterapią, niedożywionych lub z ryzykiem niedożywienia. Impact Oral: Do postępowania dietetycznego w stanach niedożywienia lub ryzyku niedożywienia u pacjentów chirurgicznych w okresie okołooperacyjnym.