Back to all stories
0 minutes read

Zapoznaj się z pierwszą częścią artykułu „Udar mózgu – najczęstsze problemy i wskazówki”.







U chorych po udarze mózgu mogą występować zaburzenia przyjmowania, wchłaniania i metabolizmu pokarmów. Wszystko to może prowadzić do rozwoju niedożywienia, które może zwiększyć ryzyko wystąpienia powikłań, wydłużyć czas hospitalizacji, zmniejszyć skuteczność rehabilitacji oraz pogorszyć jakość życia.



Przeczytaj o niedożywieniu w chorobach neurologicznych.






Poniżej znajdziesz kolejne wskazówki, jak wspierać Twojego podopiecznego w walce z częstymi przyczynami utrudniającymi spożywanie pokarmów i płynów, a w konsekwencji chronić go przed rozwojem niedożywienia.




Utrudnienia w przyjmowaniu pokarmów i płynów
Utrudnienia w przyjmowaniu pokarmów i płynów


red arrow pointing down


niedożywieni




Ograniczenie sprawności
Ograniczenie sprawności

Udar może osłabić mięśnie rąk i dłoni, co utrudni Twojemu podopiecznemu używanie widelców, noży i łyżek ograniczając spożywanie żywności. Ponadto, może mieć trudności w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego jak otwieranie opakowań, zmywanie, przygotowywanie posiłków. Przeszkodą mogą okazać się także problemy z widzeniem. W przypadku ograniczonej sprawności:

  • Zaproponuj podopiecznemu sztućce z większymi i grubszymi uchwytami - są łatwiejsze do trzymania.

  • Zakup podopiecznemu noże z zakrzywionymi ostrzami, które umożliwiają cięcie żywności jedną ręką.

  • Zaproponuj korzystanie z tzw.: „plate guards” – specjalnych pierścieni okalających talerz umożliwiających jedzenie jedną ręką.

  • Wykorzystuj gumowe podkładki pod talerze – nie będą się przesuwać.

  • Jeśli masz taką możliwość, wymień sprzęt kuchenny na taki, który pozwoli podopiecznemu gotować jedną ręką.

  • Zaproponuj podopiecznemu pomoc w przygotowaniu posiłków. Jeśli to możliwe, produkty spożywcze lub higieniczne przełóż w takie opakowania, które podopieczny może z łatwością otworzyć.

  • Aktywizuj wyłączoną stronę ciała – podchodź do podopiecznego od sparaliżowanej strony, wszystkie przedmioty, których może potrzebować i po które będzie chciał sięgnąć umieść po porażonej stronie i również od tej strony go karm.


Depresja
Depresja

Według badań, pewna forma depresji występuje przynajmniej u jednej czwartej pacjentów w pierwszym roku po ostrym udarze, a największe ryzyko jej wystąpienia przypada na kilka pierwszych miesięcy po jego przejściu. Zły stan psychiczny może powodować, że Twój podopieczny utraci apetyt, a spożycie ważnych dla procesu zdrowienia składników będzie niewystarczające. Jednymi z najczęstszych objawów depresji są:

  • Utrata zainteresowania przyjemnymi zajęciami,

  • Izolowanie się od bliskich i przyjaciół,

  • Brak zdolności koncentracji,

  • Ignorowanie obowiązków,

  • Przytłoczenie, niezdecydowanie i brak zaufania,

  • Utrata apetytu,

  • Problemy z zasypianiem, bezsenność,

  • Uczucie bycia bezwartościowym, bezradnym i winnym,

  • Zwiększona drażliwość, frustracja,

  • Poczucie braku szczęścia, smutku przez większość czasu,

  • Negatywne myśli: „Życie nie ma sensu”, „Ludziom byłoby łatwiej beze mnie”.


Jeśli widzisz u swojego podopiecznego oznaki depresji, powiedz o tym lekarzowi i, jeśli to możliwe, skonsultuj go z psychologiem.




Deficyty poznawcze
Deficyty poznawcze

Po wystąpieniu udaru Twój bliski może mieć problemy z pamięcią, w tym z tą krótkotrwałą, a tym samym w określeniu, czy zjadł posiłek, co zjadł i czy przyjął leki o odpowiedniej porze. Aby mógł lepiej radzić sobie w nowej sytuacji zasugeruj, aby:

  • Podopieczny przyjmował leki w tym samym czasie każdego dnia (podczas jedzenia, mycia zębów lub wykonywania codziennych czynności),

  • Używał tygodniowego pudełka na tabletki (oddziel leki na każdy dzień i porę dnia),

  • Używał kalendarza lub przypomnień,

  • Nosił zegarek z alarmem,

  • Jeśli to możliwe zostawiał dla siebie karteczki z przypomnieniami, albo odczytywał karteczki, które pozostawisz Ty.


Trudności w komunikacji
Trudności w komunikacji

Około jedna trzecia osób dotkniętych udarem może mieć problemy z mówieniem i rozumieniem, co mówią inni. Problemy z komunikacją najczęściej ulegają złagodzeniu w ciągu kilku miesięcy, ale jest to proces bardzo indywidualny. Utrudniona komunikacja może przyczyniać się do poczucia odrzucenia i gorszej rekonwalescencji, m.in. przez zmniejszone spożycie żywności. Komunikację z podopiecznym możesz ułatwić stosując następujące zasady:

  • Używaj krótkich zdań i zadawaj pytania pojedynczo,

  • Nie mieszaj kilku tematów rozmowy na raz,

  • Upewniaj się, co jakiś czas, że wzajemnie się rozumiecie,

  • Używaj wszystkich sposobów komunikacji – rysuj, pisz, gestykuluj,

  • Jeśli to konieczne korzystaj z plansz z obrazkami, literami, czy technologii ułatwiającej komunikację,

  • Rozmawiaj naturalnie i pamiętaj, że Twoim partnerem dyskusji jest osoba dorosła,

  • Uważnie słuchaj i nie poganiaj,

  • Nie kończ zdań za podopiecznego i nie zgaduj – to bardzo frustrujące i zniechęcające,

  • Jeśli nie możecie rozmawiać, bądź blisko – komunikacja to też dotyk, kontakt wzrokowy, gesty i mimika.


Jeśli Twój podopieczny uczy się nowych sposobów komunikowania się, pomóż mu ćwiczyć jak najwięcej. Bądź cierpliwy i doceniaj każdy sukces.




Trudności w komunikacji
Trudności w komunikacji

Zespół zmęczenia poudarowego jest częstym, powodującym niesprawność i uporczywym problemem pogarszającym jakość życia i wyniki leczenia. Twój podopieczny może czuć się zbyt zmęczony, aby wstać z łóżka, a co dopiero udać się do sklepu spożywczego, czy przygotować pełny posiłek. W tej sytuacji:

  • Spraw, aby śniadanie było największym posiłkiem. Najprawdopodobniej podopieczny będzie miał najwięcej energii do jego przygotowania i zjedzenia. Niech ostatni posiłek będzie najłatwiejszy w przygotowaniu i konsumpcji.

  • Jeśli jedzenie bardzo męczy Twojego bliskiego, podawaj go mniej ale rób to częściej.

  • Podawaj więcej płynów - jeśli podopieczny ma trudności z ich połykaniem powinny być odpowiednio zagęszczone.

  • Zaproponuj podopiecznemu korzystanie z półproduktów, jeśli chce gotować sam - mrożonki, wstępnie obrane i umyte owoce i warzywa. Możesz także wstępnie przygotować produkty, z których będzie przygotowywał posiłek.

  • Jeśli podopieczny nie jest w stanie samodzielnie przygotowywać posiłków, a chce być samodzielny przygotuj mu dania, które można zamrozić i odgrzewać.

  • Skonsultuj z lekarzem wprowadzenie wsparcia żywieniowego w postaci specjalnych doustnych preparatów odżywczych.

ONS-Brand product Zone

Piśmiennictwo:
1. Raciborski F. (red.), Gujski M. (red.): Udary mózgu – rosnący problem w starzejącym się społeczeństwie. Raport Instytutu Ochrony Zdrowia. Warszawa, 2016. Dostęp 08.08.2018: http://spartanska.pl/wp-content/uploads/raport_udary-m%C3%B3zgu.pdf
2. Kacperska M., Jastrzębski k., Głąbiński A. Procesy patologiczne w mózgu podczas jego niedokrwienia. Aktualności Neurologiczne 2013; 13 (1): 16–23.
3. Kaźmierski R. Diagnostyka i leczenie chorych w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mózgu. Anestezjologia i Ratownictwo 2014; 8: 62-75.
4. Grabowska-Fudala B., Jaracz K., Górna K. Zapadalność, śmiertelność i umieralność z powodu udarów mózgu – aktualne tendencje i prognozy na przyszłość. Przegląd Epidemiologiczny 2010; 64: 439 – 442.
5. Foley NC, Salter KL, Robertson J, et al. Which reported estimate of the prevalence of malnutrition after stroke is valid? Stroke 2009; 40: 66-74.
6. Bouziana S., Tziomalos K. Malnutrition in Patients with Acute Stroke. Journal of Nutrition and Metabolism 2011; Article ID 167898; 1-7 doi:10.1155/2011/167898
7. Litwin M. Dysfagia neurogenna. Neurologia po Dyplomie 2013; 8 (4): 43-50.
8. Smi C-K., Kim J.S. Poststroke Fatigue: An Emerging, Critical Issue in Stroke Medicine. Int J Stroke 2011; 6: 328-336.
9. Hackett M.L., Yapa C., Parag V., Anderson C.S. Frequency of Depression After Stroke - a Systematic Review of Observational Studies. Stroke. 2005; 36: 1330-1340.
10. Kim Y, Kim M, Park H-S, Cho I-H, Paik JK. Association of the Anxiety/Depression with Nutrition Intake in Stroke Patients. Clinical Nutrition Research. 2018; 7(1): 11-20.
11. https://www.stroke.org.uk/sites/default/files/user_profile/a_complete_guide_to_communication_problems.pdf Dostęp 08.08.2018.


Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosować pod kontrolą lekarza.