Back to all stories
0 minutes read

Dysfagia jest częstą i potencjalnie groźną dysfunkcją pojawiającą się w przebiegu wielu chorób neurologicznych. Jeśli zaburzenia połykania nie są rozpoznane w porę, mogą prowadzić do tak poważnych konsekwencji jak niedożywienie, odwodnienie, a także zachłystowe zapalenie płuc na skutek dostawania się płynów i pokarmów do dróg oddechowych. Poniżej znajdziesz listę mitów dotyczących żywienia w dysfagii, na które możesz trafić szukając wsparcia dla Twojego podopiecznego.


Dysfagia a kaszel
Dysfagia a kaszel


Kaszel w trakcie i po posiłku jest jednym z objawów mogących świadczyć o występowaniu dysfagii, ale jego brak nie jest jednoznaczny z jej wykluczeniem. Twój podopieczny może cierpieć na tzw. cichą aspirację – czyli mimo, że pokarm lub płyn dostaje się do dróg oddechowych nie towarzyszą temu wyraźne zewnętrzne objawy, jak np. kaszel. Cicha aspiracja może dotyczyć od 2 do 25% osób, które doświadczyły udaru. Jeśli mimo braku kaszlu niepokoi Cię zachowanie Twojego podopiecznego podczas posiłku, zawsze skonsultuj się z lekarzem.



Uzyskaj więcej informacji o objawach dysfagii.



Podawanie rozdrobnionych pokarmów przy dysfagii
Podawanie rozdrobnionych pokarmów przy dysfagii


Zalecenia dotyczące żywności i płynów nie są od siebie zależne. Wynika to z różnego nasilenia problemów z połykaniem u poszczególnych osób. Możliwe, że u Twojego podopiecznego sprawdzi się podawanie rozdrobnionych pokarmów i napojów o niezmienionej konsystencji, kiedy u innych chorych konieczne jest zagęszczenie również płynów. Wymagany poziom rozdrabniania posiłków i zagęszczania płynów to także sprawa indywidualna. Jakąkolwiek zmianę konsystencji diety Twojego podopiecznego zawsze konsultuj z lekarzem i nie decyduj o niej sam.



Jedzenie zupy a zaburzenia połykania
Jedzenie zupy a zaburzenia połykania


Jednym z podstawowych założeń diety polecanej w dysfagii jest niemieszanie ze sobą produktów o różnej konsystencji, nawet jeśli są dobrze tolerowane, gdy podawane są oddzielnie. Posiłki łączące w sobie żywność o różnej teksturze znacznie trudniej kontrolować w ustach. Twojemu podopiecznemu może być niełatwo poradzić sobie z takimi posiłkami jak właśnie płynna zupa z kawałkami warzyw czy makaronu. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem będzie zupa typu krem.



Przeczytaj więcej o modyfikacjach diety w dysfagii.



Jedzenie lodów przy dysfagii
Jedzenie lodów przy dysfagii


Jeśli Twój podopieczny ma problemy z przełykaniem niezagęszczonych płynów lody mogą nie być najlepszym wyborem. Większość z nich po rozpuszczeniu się w ustach staje się płynami o małej gęstości i podobnie jak niezagęszczone napoje mogą być w tym przypadku przyczyną aspiracji.



Spożywanie ryżu i kaszy przy zaburzeniach połykania
Spożywanie ryżu i kaszy przy zaburzeniach połykania


Wszystko zależy od stopnia dysfagii, jaki występuje u Twojego podopiecznego i jest to bardzo indywidualna kwestia. Warto jednak wiedzieć, że takie produkty jak gotowany ryż, czy kasza mają tendencję do rozpraszania się w ustach, co utrudnia formowanie kęsa. Jeśli będą elementem posiłku przygotuj je tak aby nie były sypkie. Inne rozwiązanie to oczywiście ich dokładne zmiksowanie.



Problemy z przełykaniem a używanie słomki
Problemy z przełykaniem a używanie słomki


Picie przez słomkę rzeczywiście powoduje, że płyn przedostaje się szybciej na tylną ścianę gardła i może powodować problemy u Twojego podopiecznego. Jednakże, u części osób mających problemy z manualnym przesuwaniem pokarmu w głąb jamy ustnej, słomka może znacznie ułatwić proces połykania. Zapytaj lekarza prowadzącego, jakie są indywidualne zalecenia dla Twojego podopiecznego.



MIT: Dysfagia zalecenia dietetyczne
Dysfagia zalecenia dietetyczne


Zalecenia dotyczące modyfikacji konsystencji diety stosowane są po to, aby zminimalizować problem związany z połykaniem. Wraz z procesem rehabilitacji Twój podopieczny może coraz lepiej radzić sobie z przyjmowaniem posiłków i wymagać stopniowo coraz mniejszej modyfikacji formy podawanych płynów lub pokarmów. Z tego względu, zalecenia dietetyczne powinny być aktualizowane przez lekarza prowadzącego na bieżąco, ponieważ wraz z mniejszą modyfikacją konsystencji diety spada ryzyko rozwoju niedożywienia i odwodnienia, a jednocześnie komfort spożywania posiłków.



Higiena jamy ustnej a dysfagia
Higiena jamy ustnej a dysfagia


Każdy, bez względu na stan uzębienia wymaga regularnej higieny jamy ustnej. Jeśli Twój podopieczny nie ma zębów czyść jego dziąsła, język i podniebienie. Jest to tak ważne, ponieważ ma na celu usunięcie zalegających resztek pokarmu, płytki nazębnej, a także ograniczenie ilości bakterii żyjących w jamie ustnej i mogących wraz ze śliną trafić do układu oddechowego.



Karmienie przez zgłębnik lub przetokę
Karmienie przez zgłębnik lub przetokę


Założenie zgłębnika, czy wytworzenie sztucznego dostępu do układu pokarmowego jest procesem odwracalnym i stosowanym wyłącznie w przypadku braku możliwości dostarczenia odpowiedniej ilości składników odżywczych w sposób standardowy – doustnie. Lekarz prowadzący może zadecydować, że taki sposób podawania pokarmów jest dla Twojego podopiecznego na początku najbezpieczniejszy. Nie jest to jednak decyzja nieodwracalna. Wraz z poprawą stanu zdrowia i pojawieniem się możliwości samodzielnego przełykania może on zadecydować o ponownym wprowadzeniu podawania posiłków doustnie.



Połykanie pokarmu przy dysfagii
Połykanie pokarmu przy dysfagii


Niestety u wielu pacjentów, ze względu na obecne zaburzenia poznawcze lub zaburzenia w zakresie komunikacji nie udaje się wprowadzić nawet prostych technik, które mogłyby ułatwić proces połykania pokarmu. Nie zniechęcaj się, jeśli taka sytuacja ma miejsce u Twojego podopiecznego i postępuj zgodnie z zaleceniami lekarza.



ONS-Brand product Zone

Piśmiennictwo:
1. Czernuszenko A. Postępowanie w dysfagii. Otorynolaryngologia 2016, 15(2): 68-74
2. Ramsey D, Smithard D, Kalra, L. Silent aspiration: What do we know?. Dysphagia 2005, 20(3): 218-225, doi: 10.1007/s00455-005-0018-9
3. El-Solh AA. Association between pneumonia and oral care in nursing home residents. Lung 2011, 189(3): 173-80.


Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosować pod kontrolą lekarza.